UP

İran Hava Durumu

 1648195 km2'lik İran toprakları kuzey yarıküre ılıman kuşağının güneyine doğru 25 03' ve 36 47' Kuzey Paralelleri arasında ve Greenwich Meridyeni'nin doğusunda 44 14' ve 63 20' Doğu Meridyenleri arasında yer almaktadır. İran topraklarının yaklaşıl yüzde 90'ı İran Platosu'nda yer almaktadır. İran, genel olarak dağlık bir bölge olup yarı kurak bir iklime sahiptir ve ortalama yüksekliği denizden 1200 metre yüksekliktedir. İran'ın yarıdan fazlası dağlarla, dörtte biri ovalar ve çöllerle, dörtte birinden az kısmı ise tarım alanlarıyla kaplıdır. Denizden yüksekliği 56 metre olan Lut Çölü en düşük yüksekliğe sahipken 5628 metre yüksekliğindeki Elbruz Dağları'ndaki Demavend Doruğu İran'ın en yüksek noktasıdır. Hazar Denizi'nin güney sahili denizden 28 metre alçaktır. 

Doğal Özellikler

Morfolojik ve topoğrafik açıdan İran, Alp Himalaya kuşağının ortasında görece yüksek bir platodur. Alp Himalaya kuşağının devasa sıraları Avrupa'dan Orta Asya'ya uzanırken ikiye ayrılır; İran'daki Elbruz Ve Zagros Dağları. 
Güney kolu yani Zagros Dağları Orta İran'ı Mezopotamya Platosu'ndan ayıran bir duvar gibidir. Bu sıradağlar güneydoğuda Basra Körfezi'nin adeta çatısını oluşturur ve Makran bölgesine bağlanarak Pakistan'a uzanırlar.
Kuzey kolu yani Elbruz Dağları ise İran'ın iç bölgeleriyle Hazar Denizi arasında bir sınır gibidir ve kuzeybatı-güneydoğu doğrultusunda uzanan Kopet Dağları'yla birleşerek Orta İran'ı Karakurum ve Karazm çöllerinden ayırır. Kuzey-güney doğrultusunda uzanan Doğu İran'ın bazı yüksek dağları batıdaki Lut bloğu ve doğudaki Helmand bloğu arasında yer alır. Bu dağlar kuzeyde ve güneyde Khab sahiliyle ve Makran Sıradağlarıyla sınırlanmıştır ve kabaca Orta İran'ın sınırını oluştururlar.
Zagros ve Elbruz arasındaki kuzeybatı-güneydoğu doğrultulu üçüncü kuşak bir plato gibi uzanan orta bölgede yer alırlar. Bu durum, Orta İran bloğuyla uyumludur ve çöküntü bölgeleriyle ve göller bu iç düzlüklerin günümüzdeki morfolojisini oluştururlar. 


İklim

Genel atmosferik akımlar ölçeğinde İran topraklarının büyük kısmı atmosferik subsidans bölgeleriyle ilişki içindedir ve bu sebeple düzenli bir iklim dağılımı bulunan İran, kuzey yarıkürenin çöl kuşağında yer alır. Bununla birlikte, İran'da üç farklı iklim kuşağından bahsedebilriz.  
- Kurak ve yarı-kurak iklim: İç bölgerin büyük kısmıyla güney sınırlarında bu iklim vardır. Kimi zaman 7 ayı bulan uzun kurak dönemler bu iklimin genel özelliğidir. Yıllık yağış ortalaması 25-30 mm arasındadır. 
- Dağlık iklim kendi içinde iki alt kategoriye ayrılır. Soğuk dağlık ve ılıman dağlık iklim.
- Soğuk dağlık iklim İran'ın 40000 km2'lik bir alanınında hakimdir ve yıllık yağış miktarı 500 mm'nin üzerindedir.
- Ilıman dağlık iklim, yıllık 250-600 mm yağış miktarına sahiptir ve İran'ın 300000 km2'lik kısmında hakimdir. 
- Hazar iklimi: Hazar Denizi ile Elbruz Dağları arasındaki dar bölgede hakimdir. Yıllık yağış miktarı 600-2000 mm arasındadır.
Şekil 2: İran yağış haritası Şekil 3: İran iklim haritası; İran'ın coğrafi büyüklüğüne bağlı olarak iklimindeki farklılıklar, uzun dağ kuşakları, denizden yükseklikteki kaydadeğer farklılıklar ve ülkenin çevresindeki denizlere ve okyanuslara göre konumu.  

 

Bitki Örtüsü ve Çevre 


Kara ve deniz ekosistemleri, biyolojik çeşitlilik, ırmaklar ve denizler, bataklıklar ve çayırlar doğal çevreyi oluşturan temel unsurlardır ve her biri kendi rolünü oynayarak sürdürülebilir bir biyolojik ortam oluştururlar. Bununla birlikte, büyük bir kısmında yıllık yağış miktarlarının çok düşük olduğu İran çöller ve yarı-kurak yüksek iç düzlüklerle kaplıdır ve bunun çevreye etkisi tehditkardır. Yine de biyolojik çeşitlilik açısından İran, iyi bir durumdadır ve zengin biyolojik kaynaklara dair birçok örnek bulabiliriz.  Bitki cinslerinin çeşitliliği açısından İran dün